Hoạ sĩ Nguyễn Hữu Uy – A Vantage for Stories

La Maison Chouette đến thăm Uy’s Atelier vào một buổi chiều trời Sài Gòn nắng đẹp. Không gian riêng tư của hoạ sĩ Nguyễn Hữu Uy nằm trên tầng thượng của một toà nhà trong con hẻm nhỏ trên đường Phạm Ngọc Thạch. Uy đón chúng tôi và giới thiệu về bức tranh anh đang sáng tác, nổi bật trong bức hoạ là một cái cây cổ thụ có hình dạng vô cùng thú vị mà mỗi người từ những góc độ khác nhau lại nhìn ra một hình ảnh khác.

Một bạn trong team La Maison Chouette thì cho đó là một người đang suy nghĩ, người khác lại thấy hai người đang ôm nhau thật chặt. Uy cười rồi hỏi có biết khung cảnh trong tranh là ở đâu không? Nâng tầm mắt ra khỏi tranh thì chúng tôi nhận ra đó chính là một góc của khung cửa sổ rộng ngay trước mặt. Uy đang vẽ lại khung cảnh buổi chiều 3-4h nhìn từ cửa sổ của xưởng vẽ. Cái cây là một trong những điểm nhìn chính của bức tranh…

Con đường nghệ thuật được trải thảm?

Chúng tôi ngồi xuống và cùng nhau nhìn ngắm các tác phẩm từ một khoảng cách nhất định rồi trò chuyện về con đường sáng tạo của Uy. Lớn lên trong một gia đình với truyền thống hội hoạ, bác và bố Uy đều là hoạ sĩ. Việc cầm cọ vẽ của anh như là một kết quả tất yếu không thể tránh khỏi, từ bé Uy đã có đam mê diễn giải thế giới thông qua những bảng màu và những chiếc cọ vẽ. Cứ như vậy thời gian trôi, Nguyễn Hữu Uy ghi danh vào đại học Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh, rồi du học ngành Mỹ Thuật tại Berlin, Đức. Sau đó, Uy còn nhận thêm học bổng của trường. Một con đường không thể thẳng và êm ả hơn! Nhưng ngã rẽ đến với Uy như định mệnh sắp đặt, thế giới của điện ảnh chợt hé mở và mời gọi cậu sinh viên năm 3 ngành Mỹ thuật bước vào, và cậu không do hề dự mà lựa chọn dấn thân!

Hội hoạ và điện ảnh, cách cân bằng hai trạng thái đối lập.

Nếu hội hoạ là một điều hiển nhiên thì điện ảnh lại là một khao khát lúc âm ỉ, khi lại cháy bỏng của Uy. Trong xưởng vẽ của anh, có riêng một chiếc tủ kính để đặt mô hình của những nhân vật điện ảnh mà anh yêu thích. Chúng tôi quan sát thấy có những siêu anh hùng của người trưởng thành, nhưng cũng có cả “siêu anh hùng” của biết bao thế hệ thiếu nhi: “Doraemon”.

Nếu quan sát kỹ tranh của Uy, có lẽ bạn cũng như chúng tôi, chợt thấy những hình ảnh thân quen mà thoạt đầu có lẽ ta chưa ngộ ra nhưng dần dà, càng quan sát, cảm giác kết nối sẽ xuất hiện mạnh mẽ. Đây là hành động có chủ đích của hoạ sĩ khi tạo ra những nhân vật mang tính biểu tượng mà cả anh lần người xem đều đã từng gặp trong tiềm thức. Uy đặt những nhân vật đó vào những bối cảnh nhất định rồi cho họ tự do sống cuộc đời của mình. Người xem cũng tự do kể câu chuyện mà họ cảm được, và như thế mỗi nhân vật trong tranh như đang sống trong những “vũ trụ” song song vậy.

Quay trở lại với câu chuyện điện ảnh, Uy tâm sự mình được tiếp cận với điện ảnh nhờ nhân duyên với giáo viên dạy tiếng Đức. Khi được tặng một tấm vé tham dự liên hoan phim Berlin, lần đầu tiên hoạ sĩ Nguyễn Hữu Uy – trước đây vẫn luôn hâm mộ những ngôi sao màn bạc qua những bộ phim Hollywood – nhìn thấy Meryl Streep và George Clooney chỉ cách mình vài chục bước chân. Uy nghĩ, tại sao không phải là điện ảnh? Thế là một hành trình mới lại bắt đầu, và trong địa hạt điện ảnh, “người anh hùng” của Uy lại được khai thác theo những chiều kích khác, sống động và liên tục.

Với Uy, điện ảnh là động, hội hoạ là tĩnh, và hai thể loại nghệ thuật này giúp anh cân bằng hai trạng thái hướng nội và hướng ngoại của bản thân. Khi cần sự kết nối với thế giới xung quanh, xây đắp một thứ sản phẩm lớn lao hơn, Uy lao vào với kịch bản, diễn viên, máy quay, v.v.. Những lúc đã ngộp với những năng lượng đó, Uy lại về với chiếc ghế trước khung tranh, nâng cọ và sáng tác.

Còn chúng tôi, thì nhận ra mình bị hấp dẫn bởi tranh của Uy vì sự “trong tĩnh có động”, “trong hoạ có phim”, mọi chi tiết đều mở ra cho người nhìn một không gian để tưởng tượng, để nghiền ngẫm, để sống một cuộc đời khác, chẳng phải đó chính là sức mạnh của điện ảnh?